Van Lier Fiscaal Advies begeleidt opdrachtgevers en zzp'ers bij een onderzoek van de Belastingdienst naar schijnzelfstandigheid, van vragenbrief tot boekenonderzoek. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volop op schijnzelfstandigheid. Bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken lopen, en sinds 2026 kunnen daar vergrijpboetes bij komen. Wie kan laten zien hoe de samenwerking echt in elkaar zit, staat sterk. Wie dat niet kan, wordt beoordeeld op de stellingen van de inspecteur.
Hoe eerder je dossier klopt, hoe lager de route eindigt
Bijna negen jaar gebeurde er weinig met de Wet DBA. Per 1 januari 2025 is dat veranderd: de Belastingdienst controleert weer actief op arbeidsrelaties. De regels zelf zijn niet gewijzigd, wat veranderde is dat ze weer worden toegepast.
Einde handhavingsmoratorium. De Belastingdienst kan weer corrigeren en naheffen bij arbeidsrelaties die feitelijk een dienstbetrekking zijn. Naheffing kan in beginsel niet verder terug dan deze datum.
Vergrijpboetes weer mogelijk bij opzet of grove schuld, tot 100% van de nageheven loonheffingen. Verzuimboetes blijven dit jaar nog achterwege. De aanpak is risicogericht: eerst een bedrijfsbezoek, bij ernstige signalen direct een boekenonderzoek.
Rechtsvermoeden op basis van uurtarief. De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel aan op 16 juni 2026. De inwerkingtreding wordt eind 2026 verwacht; de exacte datum wordt bij koninklijk besluit vastgesteld. Werk je onder ongeveer € 38 per uur, dan kan de werkende zich beroepen op een vermoeden van dienstbetrekking, en ligt de bewijslast bij de opdrachtgever.
Ook verzuimboetes worden weer opgelegd. De zachte landing is dan definitief voorbij.
Laatste modelovereenkomsten verlopen. Nieuwe worden sinds 6 september 2024 niet meer beoordeeld.
Einde groeimodel. De reguliere naheffingstermijn van vijf jaar geldt dan weer onverkort.
Wordt een opdrachtrelatie geherkwalificeerd tot dienstbetrekking, dan volgt een correctieverplichting of naheffingsaanslag loonheffingen bij de opdrachtgever. Reken op een last die kan oplopen tot ruim 30% bovenop wat er al aan de zzp'er is betaald: loonheffing, premies werknemersverzekeringen en Zvw-bijdrage, plus belastingrente. Verhaal op de zzp'er is juridisch lastig en praktisch vaak onmogelijk. Voor de zzp'er werkt het door in de inkomstenbelasting: geen zelfstandigenaftrek, geen startersaftrek, geen mkb-winstvrijstelling, geen investeringsaftrek en geen aftrek van bedrijfskosten.
De handhaving is risicogericht en niet sectorbreed. Extra aandacht gaat uit naar:
Let erop dat je ook echt volgens de overeenkomst werkt. De inspecteur toetst niet je contract, maar je praktijk. Een keurige modelovereenkomst biedt alleen bescherming als er ook daadwerkelijk conform die overeenkomst wordt gewerkt. De Belastingdienst zegt het zelf: een overeenkomst op papier kan schijnzekerheid geven. Je dossier moet dus laten zien wat er in de dagelijkse werkelijkheid gebeurt.
De Belastingdienst werkt in de regel van licht naar zwaar. Het begint zelden met een naheffing, maar het eerste gesprek bepaalt wel de toon van alles wat daarna komt. Wat je in dat gesprek zegt, komt in het verslag terecht.
Een brief kondigt een bedrijfsbezoek aan, met doel en periode. Soms gaat er een vragenbrief aan vooraf. De voorbereiding begint bij deze brief, niet bij het bezoek.
De inspecteur komt langs, vraagt hoe het werk feitelijk is georganiseerd en bekijkt de gebruikte overeenkomsten. Er volgt geen boete uit een bezoek, wel een verslag.
Klopt er iets niet, dan volgt een aanwijzing, meestal met een termijn van drie maanden. Een genegeerde aanwijzing kan later het verschil maken tussen vergissing en opzet.
Het zware instrument: loonadministratie, inhuurcontracten, facturen, urenregistraties en interne correspondentie. Vaak wordt een steekproef van arbeidsrelaties uitgediept.
Wordt schijnzelfstandigheid vastgesteld, dan volgt een correctieverplichting of naheffingsaanslag loonheffingen, met belastingrente en mogelijk een vergrijpboete.
Hier telt de kwaliteit van je dossier. De rechter weegt alle feiten en omstandigheden. Wie zijn ondernemerschap met stukken kan onderbouwen, heeft een reëel verhaal.
De basis staat in artikel 7:610 BW: arbeid, loon en een gezagsverhouding. Of daarvan sprake is, wordt beoordeeld aan de hand van de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad (24 maart 2023). In het Uber-arrest van 21 februari 2025 bevestigde de Hoge Raad dat er geen rangorde tussen die gezichtspunten bestaat: alle feiten en omstandigheden worden in onderling verband gewogen. In juli 2026 bundelde het kabinet die lijn in een Toetsingskader Beoordeling arbeidsrelaties.
Is het incidenteel en projectmatig, of structureel en doorlopend werk dat tot de kern van de organisatie behoort?
Wie bepaalt wanneer, waar en hoe er gewerkt wordt? Kan de opdrachtgever aanwijzingen geven, ook als hij dat zelden doet?
Draait de zzp'er mee als was hij personeel: in het rooster, op de afdelingslijst, bij het werkoverleg, met een bedrijfsmailadres?
Mag het werk door een ander worden gedaan? En is die vrijheid reëel, of alleen op papier?
Is er onderhandeld tussen twee ondernemers, of is een standaardcontract voorgelegd waarop niets te kiezen viel?
Wordt er per uur uitbetaald als een salaris, of per resultaat en per project, met facturen en betalingstermijnen?
Ligt het tarief duidelijk boven wat een werknemer in dezelfde functie verdient, inclusief opslag voor risico en voorzieningen?
Loopt de zzp'er debiteurenrisico, aansprakelijkheidsrisico, leegloop- en ziekterisico? Moet hij fouten in eigen tijd herstellen?
Presenteert hij zich in het economisch verkeer als ondernemer: meerdere opdrachtgevers, acquisitie, investeringen, eigen naam en reputatie?
De winst van het Uber-arrest, en waar die zit. De Hoge Raad heeft uitgemaakt dat ook omstandigheden buiten de concrete opdracht meewegen: hoe iemand zich in de markt gedraagt, hoeveel opdrachtgevers hij heeft, of hij investeert en acquireert. Twee mensen die exact hetzelfde werk doen, kunnen daardoor verschillend worden gekwalificeerd. Dat is precies waarom dossieropbouw loont: het extern ondernemerschap ligt grotendeels in je eigen hand, en het is het gezichtspunt waarop je de meeste punten kunt maken zonder dat de opdracht zelf verandert.
"Een gezagsverhouding bestaat al wanneer de opdrachtgever aanwijzingen kán geven over de uitvoering van het werk, ook als hij dat in de praktijk nooit doet."
Een dossier dat werkt is niet "de map met contracten". Het is een verzameling stukken die per gezichtspunt laat zien hoe de samenwerking feitelijk verloopt. Bouw het op zoals de inspecteur het leest, dan hoeft hij zijn eigen verhaal niet te bedenken.
| Gezichtspunt | Wat je wilt aantonen | Welke stukken dat doen |
|---|---|---|
| Opdracht en afbakening | Er is een afgebakende opdracht met een resultaat en een einddatum, geen open dienstverband. | Offerte, opdrachtbevestiging met scope en oplevermoment, meerwerkafspraken, eindrapportage. |
| Zelfstandige werkwijze | Je bepaalt zelf hoe, wanneer en waar je werkt; overleg is afstemming, geen aansturing. | Eigen planning, correspondentie waarin je de werkwijze voorstelt, afwijkende werktijden, locatiekeuze. |
| Geen inbedding | Je bent geen onderdeel van de organisatie en wordt ook niet zo behandeld. | Geen personeelsregelingen, beoordelingscyclus of teamuitjes; eigen mailadres; niet op de afdelingslijst. |
| Vervangbaarheid | Je mag je laten vervangen, en dat is meer dan een clausule. | Vervangingsrecht zonder toestemmingsvereiste, plus bewijs dat je daadwerkelijk hebt vervangen. |
| Onderhandeling | De voorwaarden zijn tussen ondernemers tot stand gekomen. | Mailwisseling over tarief en voorwaarden, tegenvoorstellen, je eigen algemene voorwaarden. |
| Beloning en risico | Je wordt betaald als leverancier en loopt echt risico. | Facturen met btw en betalingstermijn, tarief boven loonniveau, geen doorbetaling bij ziekte, garantieafspraken. |
| Investeringen | Je hebt een eigen bedrijfsuitrusting en draagt de kosten daarvan. | Laptop, gereedschap, software, bedrijfsauto, werkkleding; abonnementen; investeringen in de jaarrekening. |
| Verzekeringen en registraties | Je hebt je eigen ondernemersrisico's afgedekt. | Aansprakelijkheidsverzekering, AOV of broodfonds, KvK-inschrijving, btw-nummer, beroepsregisters. |
| Extern ondernemerschap | Je gedraagt je in de markt als ondernemer, ongeacht deze ene opdracht. | Meerdere opdrachtgevers, eigen website en profiel, uitgebrachte offertes (ook afgewezen), netwerkactiviteiten. |
| Administratie | Je administratie ondersteunt het verhaal in plaats van het te weerspreken. | Urenregistratie inclusief niet-declarabele uren, boekhouding, jaarstukken, IB-aangiften met ondernemersaftrek. |
De vuistregel: zorg dat elk gezichtspunt in je dossier een eigen mapje heeft, en dat je van elk mapje in één zin kunt uitleggen wat het bewijst. Wat je niet in één zin kunt uitleggen, overtuigt een inspecteur ook niet. Twijfel je of je structuur bredere fiscale risico's kent, kijk dan ook naar onze fiscale risicoanalyse.
Loop de veertien punten langs voor één specifieke opdrachtrelatie. Vink alleen aan wat je met stukken kunt onderbouwen, niet wat "eigenlijk wel zo is". De uitkomst is geen oordeel en geen advies, maar een indicatie van waar je dossier gaten heeft. Alles blijft in je browser: er wordt niets opgeslagen en niets verstuurd.
Vink hierboven aan wat je met stukken kunt onderbouwen.
Wil je weten wat deze uitkomst betekent voor jouw situatie, en welke stukken je nog mist? Leg hem hieronder aan ons voor.
Deze scan is voorlichting, geen advies. De weging van gezichtspunten hangt af van alle feiten en omstandigheden samen.
Vul het formulier in en beschrijf kort je situatie. We laten weten wat er speelt, wat wij zouden doen en wat dat kost.
Liever direct contact? Bel +31 85 2012490 of mail info@vanlierfiscaal.com.
Onderstaande punten zijn algemeen; de juiste route hangt af van wat er precies in de brief staat.
Een aankondiging van een bedrijfsbezoek is iets anders dan een vragenbrief of een boekenonderzoek. Kijk naar de genoemde tijdvakken en de reactietermijn.
Uitstel voor stukken of voor het plannen van een gesprek is doorgaans bespreekbaar. Vraag het aan vóórdat de termijn verstrijkt en bevestig het per mail.
Documenten achteraf opstellen of aanpassen is het slechtste dat je kunt doen. Het maakt van een discussie over kwalificatie een discussie over betrouwbaarheid.
Inventariseer per opdrachtrelatie welke stukken er zijn en waar de zwakke plekken zitten. Liever weet jij dat vóór de inspecteur het weet.
Spreek vooraf door wie het woord voert en welke vragen je feitelijk kunt beantwoorden. Antwoord op wat gevraagd wordt en vul niet in wat je niet zeker weet.
Je krijgt een conceptverslag. Lees het kritisch en corrigeer feitelijke onjuistheden schriftelijk. Dit verslag is de basis voor alles wat daarna komt.
Wat je beter niet doet: op eigen houtje uitgebreid uitleg geven per mail voordat je het dossier kent; de vragen van de inspecteur losjes beantwoorden omdat het "toch maar een gesprek" is; contracten of urenstaten achteraf aanvullen; een aanwijzing naast je neerleggen omdat het "wel meevalt"; aannemen dat je goedgekeurde modelovereenkomst je beschermt terwijl de praktijk daarvan afwijkt; en de zzp'er en de opdrachtgever elk hun eigen verhaal laten vertellen zonder afstemming van de feiten.
Tegen een naheffingsaanslag of boete geldt een bezwaartermijn van zes weken. Die termijn is hard.
Bijna niemand begint als schijnzelfstandige, het ontstaat gaandeweg. Je springt een keer bij op een vrijdag, je krijgt een bedrijfslaptop omdat dat makkelijker is, je schuift aan bij het werkoverleg, je neemt de taken van een vertrekkende collega over. Elk stapje is redelijk. Bij elkaar veranderen ze de kwalificatie van je opdracht, zonder dat iemand er ooit een besluit over neemt.
Praktische afspraak die veel oplevert: zet één keer per jaar een moment in de agenda waarop je de samenwerking herijkt, met een nieuwe opdrachtbevestiging, een nieuw tarief en een vastlegging van wat er is opgeleverd. Niet omdat er iets mis is, maar omdat het verschil tussen een opdracht en een dienstverband precies daar zit: een opdracht wordt telkens opnieuw aangegaan, een dienstverband loopt vanzelf door.
In beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025, het einde van het handhavingsmoratorium. Uitzonderingen gelden bij kwaadwillendheid en wanneer de Belastingdienst eerder een aanwijzing heeft gegeven die niet is opgevolgd. Vanaf 2030 geldt de reguliere naheffingstermijn van vijf jaar weer volledig.
In 2025 en 2026 worden geen verzuimboetes opgelegd. Sinds 1 januari 2026 zijn vergrijpboetes wel mogelijk, maar alleen bij opzet of grove schuld, bijvoorbeeld wanneer een eerdere aanwijzing is genegeerd. Vanaf 2027 worden ook verzuimboetes weer opgelegd.
Alleen als er ook feitelijk conform die overeenkomst wordt gewerkt. De Belastingdienst beoordeelt de praktijk, niet het papier. Nieuwe modelovereenkomsten worden sinds 6 september 2024 niet meer beoordeeld; bestaande goedgekeurde overeenkomsten lopen door tot uiterlijk 31 december 2029.
De naheffing loonheffingen gaat naar de opdrachtgever, met belastingrente erbovenop. Verhaal op de zzp'er is juridisch lastig en praktisch vaak onmogelijk. Voor de zzp'er zelf werkt het door in de inkomstenbelasting: de ondernemersfaciliteiten vervallen, wat een navordering over meerdere jaren kan opleveren.
Breng in kaart met hoeveel zelfstandigen je werkt, op welke basis, en hoe lang die samenwerkingen al lopen. Toets de risicovolle relaties aan de negen gezichtspunten, leg per relatie vast wat het ondernemerschap onderbouwt, en zorg dat je inhuurbeleid en de praktijk met elkaar overeenkomen. Loopt er al een onderzoek, laat je dan begeleiden vóór het eerste gesprek.
Dat hangt af van het aantal arbeidsrelaties en de fase waarin het onderzoek zit. Na een kort kennismakingsgesprek geven we een transparante prijsindicatie.
Deze pagina is voorlichting op basis van openbare bronnen, bijgewerkt tot augustus 2026, en is geen fiscaal of juridisch advies. De beoordeling van een arbeidsrelatie hangt af van alle feiten en omstandigheden samen.